. .



Лiцьвiны (лiтвiны, лiтвa) — гicтаpычная нaзвa бeларуcаў у Bялiкім Kняcтвe Лiтoўскім (1240—1795). У якaсьцi нaзвы бeларуcаў шыpaка ўжывaлаcя яшчэ нa пpацягу XIX cтагодзьдзя ды заxоўваeццa ў чаcтковым ужытку ў якаcьцi cаманaзвы вяcковагa жыxapства і цяпеp.




(http://be-x-old.wikipedia.org/wiki/Ліцьвіны)




Tuesday, October 20, 2015

Летапісы пра нараджэнне Пагоні

Казбярук Уладзімір


Асновы магутнасці Вялікага Княства Літоўскага закладваліся ў XIII ст. Гэта быў час, калі вырашаўся лёс цэлых плямёнаў i княстваў, з якіх маглі б - пры спрыяльных акалічнасцях - утварыцца народнасці i дзяржавы. Вырашаўся ён у шматлікіх войнах, залежаў ад таго, як князі, вялікія i меншыя, умелі ацэньваць міжнародныя абставіны, сітуацыю ў суседніх княствах, рабіць адпаведныя вывады, знаходзіць саюзнікаў, а перш за ўсё - бараніць сябе са зброяй у руках. Па адных i тых самых воўчых законах дзейнічалі I татара-мангольскія орды i каталіцкія ордэны крыжакоў, мечаносцаў, братоў дабжынскіх (адзін з тагачасных каталіцкіх ордэнаў). Крыжакі з запалам i дзікасцю пустошылі ўладанні i язычніцкіх прыбалтаў, i польскіх каталіцкіх княстваў, а таксама праваслаўныя землі Вялікага Княства Літоўскага. Даверлівы князь Конрад Мазавецкі (не Кандрат, як ён называецца ў манаграфіі Міколы Ермаловіча «Старажытная Беларусь»), запрасіўшы ў 1226 г. крыжакоў, праклаў дарогу на ўсход для закутых у жалеза воінаў. Яны на працягу трох стагоддзяў, аж да 1525 г., трымалі ў жаху цэлыя абшары як Польшчы, так i Вялікага Княства Літоўскага.

Wednesday, February 18, 2015

ВІЛЕНСКІЕ ПАЛЯКІ



Гутарка зь Вячаславам Вярэнічам
Аўтар і вядучы Сяргей Абламейка
Месяц таму мне давялося браць удзел у адной з навуковых канфэрэнцыяў у Польшчы, прысьвечаных 1918 году ў гісторыі польскага народу і суседніх краінаў.
Адзін з дакладаў быў прысьвечаны спрэчцы за Вільню паміж палякамі і летувісамі. Аўтар вельмі пранікнёна і патэтычна абураўся некаторымі дзеяньнямі летувісаў, накіраванымі на захоп «чыста польскага гораду», якім тады была Вільня.

Wednesday, January 21, 2015

АРШАНСКАЯ БІТВА


Анатоль Грыцкевіч

            Бітва еўрапейскага значэння
            Адной з вялікіх бітваў ХVІ стагоддзя з'яўляецца бітва пад Оршай, якая адбылася 8 верасня 1514 г. паміж войскам Беларуска-Літоўскай дзяржавы, якім камандаваў князь Канстанцін Іванавіч Астрожскі, і маскоўскім войскам, што налічвала амаль утрая больш воінаў, чым у войску Канстанціна Астрожскага. Перамогу атрымала войска нашай дзяржавы.

Saturday, January 3, 2015

ПАДСТАВОВЫЯ ВЕДЫ ПА БАЛТЫЗМАМ І АБ ТРАНСФАРМАВАНЬНІ ІМЁН УЛАСНЫХ З АГУЛЬНАПАГАНСКІХ У СЛАВЯНСКІЯ



В. Анціпаў
У апошні час у гістарычнай літаратуры вельмі часта стала ўжывацца паняцце «балтызм» (ўсходне-балцкія, заходне-балцкія мовы, балцкае паходжаньне, балцкія імёны). Гэтыя тэрміны часта ўжываюцца разам з іншымі (паганства, міграцыя, славянізацыя). Усё разам гэта значна заблытвае непадрыхтаванага чытача.

Sunday, November 16, 2014

БЕЛАРУСКІ ЭЛЬЗАС І ЛЯТАРЫНГІЯ (СМАЛЕНШЧЫНА)



Гутарка з Алегам Трусавым
Аўтар і вядучы Сяргей Абламейка

            Нядаўна мне давялося прачытаць успаміны віленскага беларускага дзеяча часоў вайны, доктара мэдыцыны Язэпа Малецкага «Пад знакам Пагоні». Выдадзеныя яны ў 1976 годзе ў Таронце беларускім выдавецтвам «Пагоня». Са старонак кнігі паўстаюць страшныя карціны віленскай беларускай трагедыі ў канцы 30-х пачатку 40-х гадоў. Над беларусамі ў беларускай сталіцы зьдзекваліся і палякі, і летувісы, і расейцы, і немцы. І ня толькі зьдзекваліся, але і нішчылі нас, даносілі на нас, і, нават, ужо будучы самі ў падпольлі, адстрэльвалі нашых дзеячоў. Напрыклад, толькі на суседняй Лідчыне за час вайны польскае падпольле забіла 1200 беларусаў. Трагедыя адарванага ад краіны места...

Friday, June 27, 2014

Князь Альгерд нарэшце вярнуўся ў Віцебск



Гэтага помніка чакалі ў Віцебску 4 гады, і нарэшце знакавая падзея адбылася: на былой Рынкавай плошчы, насупраць Сьвята-Ўваскрасенскае царквы, урачыста зьнялі палатніну з коннай скульптуры вялікага князя літоўскага Альгерда.

Wednesday, March 19, 2014

Алесь Краўцэвіч: прысваенне дзеяў ВКЛ цэментуе сучасную летувіскую нацыю



    Сёлета адзначаецца 500-я гадавіна Аршанскай бітвы. З гэтай нагоды 23 снежня 2013 г. Сэйм Летувы абвясціў 2014-ы годам Аршанскай бітвы. Перамога ў ёй названая "гістарычнай", якая дазволіла абараніць "тэрытарыяльную цэласць Летувы" (Lietuvos teritorinis vientisumas).